De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.


dinsdag 17 oktober

Geloof & Kerkzaterdag, 28 juni 2008

‘Arminiaans’ is geen scheldwoord

Apeldoorn - Arminius staat voor de vrije wil van de mens en wij hebben een beslissend aandeel in het verkrijgen van het heil. Dat gaat ten koste van de genade. Dit is wat veel mensen verstaan onder ‘Arminiaans’. ,,Ten onrechte”, meent promovendus William den Boer (1977)

Maaike Ymkje de Jong
Gisteren promoveerde Den Boer bij prof. dr. Herman Selderhuis aan de Theologische Universiteit in Apeldoorn van de Christelijk Gereformeerde Kerken met zijn proefschrift Duplex amor Dei. Contextuele karakteristiek van de theologie van Jacobus Arminius (1559-1609).
De theologie van Jacobus Arminius is veel besproken maar weinig onderzocht. William den Boer wil met zijn dissertatie aan het verstaan van Arminius’ theologie een bijdrage leveren met een focus op het theologische motief dat aan Arminius’ theologie ten grondslag ligt.
,,Arminius verdedigde de rechtvaardigheid van God, alle controversiële elementen in zijn theologie leiden terug naar die rechtvaardigheid van God. Met een onvoorwaardelijke predestinatie werd volgens Arminius tekort gedaan aan Gods rechtvaardigheid”, aldus Den Boer.
Calvinisten en orthodox gereformeerden hebben Jacobus Arminius’ gedachtegoed veroordeeld op de Synode van Dordrecht (1618-1619). Arminius (1559-1609) was toen zelf al overleden. Arminius’ volgelingen verenigden zich in 1610, maar werden uit de Gereformeerde Kerk gezet, zij stichtten de Remonstrantse Broederschap.

Tweevoudige liefde

,,Arminius sprak over de tweevoudige liefde van God, de liefde betreft primair de gerechtigheid en op de tweede plaats de liefde tot de mens en zijn heil. In de calvinistische, onvoorwaardelijke predestinatieleer lijkt deze volgorde te worden omgedraaid: God kiest eerst ‘de zijnen’ uit en daarbij lijkt de verzoening door Christus slechts een middel te zijn om dit onvoorwaardelijk besluit uit te voeren.”
De leer van de onvoorwaardelijke verwerping, dat God ook kiest mensen niet te behouden, is volgens Arminius onrechtvaardig. ,,In deze leer is geen sprake van liefde en zonde speelt geen rol, want de keuze is volledig Gods keuze, onafhankelijk van wat de mens doet of niet doet.”
Dat is geen gerechtigheid volgens Arminius. ,,Als we uitgaan van de onvoorwaardelijke predestinatie, dat God beslist wie wel en wie niet behouden zullen worden, dan doet Hij geen recht aan de vrije wil van de mens. Arminius geloofde dat de mens als wezenlijk onderdeel van het mens-zijn een vrije wil had gekregen en die vrije wil kan niet verloren gaan met de zondeval. Dat God die vrijheid van de mens respecteert, is ook een kwestie van rechtvaardigheid.”
Maar is de vrije wil van de mens niet aangetast door de zondeval? ,,Ja, hoewel de wil in essentie vrij blijft, zal ze na de zondeval zonder genade nooit daadwerkelijk het goede kiezen. Het kennen van Gods rechtvaardigheid is voor Arminius bovendien belangrijk omdat dat een mens tot verering van God brengt”, legt Den Boer uit. ,,Onvoorwaardelijke predestinatie betekent uiteindelijk dat mensen geen verantwoordelijkheid hebben en dat God de oorzaak zou zijn van ongeloof en zonde. Geloof en ongeloof zouden een noodzakelijk iets worden, wat door God toebedeeld wordt.”
Veel mensen hebben problemen met Arminius’ nadruk op de keuze van de mens. Daarmee zou het geloof niet meer alleen pure genade zijn. ,,Maar Arminius benadrukt ook dat de vrije keuze van de mens nooit een werkelijk goede keuze kan zijn zonder Gods genade. Zijn intentie was het behoud door genade alleen te handelen, de keuze voor God is geheel afhankelijk van zijn genade. Aan de andere kant wilde Arminius voorkomen dat het verloren gaan van mensen ook Gods verantwoordelijkheid zou zijn. Dat de mens verloren gaat is geheel aan de mens te wijten en niet aan God.”
Gereformeerden gebruiken het begrip ‘arminiaans’ wel eens in hun kritiek op evangelicalen. Zij zouden teveel de nadruk leggen op ‘mijn keuze voor Jezus’, die zonder Gods genade genomen kan worden. ,,Dat is niet wat Arminius voor ogen had”, legt Den Boer het verschil uit, ,,God is voortdurend actief om mensen aan te sporen tot een keuze, zonder Gods aansporing en genade komt het er niet van. Maar er is ook geen dwang van God kant, op deze manier doet God recht aan de wezenlijke vrijheid van mensen. Echter de mens is geen autonoom persoon die zelf voor God kiest, de mens kiest niet uit zichzelf het goede.”

Christus

Arminius werd fel bestreden door zijn tijdgenoot Franciscus Gomarus (1563-1641). Gomarus was voorstander van de onvoorwaardelijke predestinatieleer. ,,Het was een kwestie van verkoren of verworpen zijn, zonder dat het geloof of ongeloof van de mens in aanmerking werd genomen. Alleen uitverkorenen zouden gelovig worden. Arminius reageerde op de stellingen van Gomarus en een belangrijk punt uit zijn kritiek op Gomarus was dat Christus in het hele verhaal nauwelijks voorkwam.”
Den Boer legt het verschil tussen Arminius en zijn tegenstanders uit. ,,Voor Arminius geldt dat God de gelóvige zondaar verkiest, daarmee wordt de verzoening ook weer fundamenteel voor het christelijke geloof. Geloof in Christus is wat de mens verbindt met God. En dat hangt ook weer samen met Gods gerechtigheid, buiten de genoegdoening door Christus is er geen genade en door het geloof ontstaat de verbinding met Christus, waardoor God diens gerechtigheid kan toerekenen aan de zonder. Christus en zijn plaatsvervangend verworven gerechtigheid is dus het fundament van Gods heilshandelen”.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties