De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
dinsdag 21 oktober

Regiowoensdag, 25 juni 2008

Herman Lambooij vertaalde en analyseerde kroniek van Lidlum van Sibrandus Leo
Een middeleeuwse moord in soepel Nederlands
ERIK BETTEN
Leeuwarden - Het woord kroniek ademt stoffigheid en herhaling. Een boektitel als Sibrandus Leo en zijn abtenkronieken van de Friese premonstratenzerkloosters Lidlum en MariŽngaarde doet de gemiddelde lezer al helemaal niet naar de winkel rennen. Maar daarmee loopt die lezer wel een boeiende uitgave mis.
De voormalig geschiedenisleraar Herman Lambooij (77) heeft bij de publieksversie van zijn proefschrift over het werk van de Friese monnik Sibrandus Leo een breder publiek voor ogen gehad. ,,Ik blijf een onderwijsman. Dit boek heb ik bedoeld voor de belangstellende lezerĒ, zegt de geboren Leeuwarder daarover.
Dat blijkt uit de pakkende stijl waarin het eerste deel van het boek is geschreven. Het valt te hopen dat de lezer door die stijl uitgenodigd wordt om de fascinerende wereld van Sibrandus Leo met Lambooij te verkennen, en vervolgens te verdwalen in de soepele vertaling van de kroniek van het klooster Lidlum die samen met het Latijnse origineel is afgedrukt.
Sibrandus Leo trad in 1545 in het klooster Lidlum in, en maakte de eerste versie van zijn kloostergeschiedenis in 1575. Een roerige tijd, want de protestantse Geuzen waren net weer uit Friesland verdreven door Caspar de Robles, en het leek erop dat het katholicisme weer een steviger positie kon innemen in de Friese samenleving. Mogelijk waren het juist die onrustige omstandigheden die Sibrandus verleidden tot het schrijven van zijn geschiedenis, want het kan geen toeval zijn dat ook in het naburige klooster Bloemkamp in deze jaren een kroniek verscheen, zegt Lambooij.
,,Deze kloosterlingen waren mensen in een overgangspositie. Als een mens in de problemen zit, heeft hij de behoefte om zijn positie af te bakenen. Om de identiteit te benadrukken. Ik denk dat er zoiets aan de hand is bij het schrijven van deze kroniek.Ē
Lambooij begon met de vertaling van de twee Latijnse versies van de kroniek die er bestaan, omdat dat ook de eerste opdracht was. ,,Tegenwoordig vormt het Latijn een obstakel voor onderzoekers, daarom bestond de vraag om deze belangrijke bron voor de Friese geschiedenis te ontsluiten in het Nederlands.Ē In 2001 deed Lambooij dat al met de dertiende-eeuwse kroniek van MariŽngaarde in Hallum. Met de nieuwe uitgave is daardoor als het ware een tweeluik ontstaan.
,,Door zo intensief met de tekst bezig te zijn, ontstonden als vanzelf de onderzoeksvragenĒ, zegt Lambooij. Hij heeft zijn studie beperkt tot de persoon van Sibrandus Leo, zijn beweegredenen om de kroniek te schrijven, de tekstoverlevering en de vraag in hoeverre we kunnen geloven wat hij schrijft. Niet alles is namelijk even hard. Bijvoorbeeld het aangrijpende relaas van de gruwelijke moord op Eelco Liauckama, de twaalfde abt van het klooster Lidlum, in 1332. Maar ook de vermelding dat er op het Waddeneiland Griend een ommuurde stad zou hebben gestaan. ,,Het is het meest waarschijnlijk dat het gaat om een omwalling tegen het water.Ē Het hardnekkigste misverstand dat door de veelgebruikte kroniek in het leven is geroepen, is dat de Slag bij Staveren in 1345 bij Warns heeft plaatsgevonden. De vele details over het leven in het klooster, de bezitsverhoudingen, de strijd tegen het water en de Friese politiek in de middeleeuwen maken de kroniek van Sibrandus desondanks tot een van de waardevolste bronnen uit die tijd.

Promotie

Vorige week promoveerde Lambooij op zijn proefschrift aan de universiteit van Leiden. Dat had op zijn eerdere uitgave van de kroniek van MariŽngaarde ook al wel gekund, maar het voordeel was dat Hans Mol van de Fryske Akademy, met wie Lambooij veel samenwerkt, inmiddels tot hoogleraar was benoemd. Die kon daarmee als promotor dienen.
H.Th.M. Lambooij, Sibrandus Leo en zijn abtenkronieken van de Friese premonstratenzerkloosters Lidlum en MariŽngaarde. Een nadere studie, editie en vertaling. Uitgeverij Verloren, 540 blz., prijs: 45 euro..

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties