De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 20 december

Cultuurvrijdag, 13 juni 2008

Melancholieke romantiek in ‘Oer de seedyk’
MATTIE VAN DER VEEN
Het is eb op het wad. Het anders zo stille strand achter de zeedijk bij Paesens-Moddergat, domein van vogels, wind en water, wordt deze zomeravond druk bevolkt door roezemoezende concertgangers die een plekje zoeken op houten tribunes. Met pendelbussen zijn ze van buiten het dorp naar de zeedijk gebracht. In warme kleding gestoken en gewapend met paraplu’s, om een uniek gebeuren mee te maken.
Drie avonden achter elkaar aanschouwt een duizendkoppig publiek het theatrale requiem Oer de seedyk op een buitengewone locatie. De muziektheatervoorstelling wordt uitgevoerd naar aanleiding van het herdenkingsjaar van de ramp van 1883 toen 83 vissers omkwamen op zee. Het is een uitbreiding van het muziekstuk Opus Exit dat bedacht en geschreven werd door kunstenaar Gerrit Breteler. Deze ‘dodenmis’ verbeeldt de teloorgang van het eeuwenoude culturele erfgoed van Fryslân, het boerenleven, de taal en het landschap.
Het podium met transparante overkapping biedt een doorblik naar het wad en de wolkenluchten: een ongekend groots en poëtisch decor. Aan de horizon dobbert een vloot van oude en hedendaagse vissersschepen. Een donker silhouet ver op het wad maakt zich los van de achtergrond en komt langzaam dichterbij. Dan doorbreekt het geluid van zeevogels de imposante stilte van het wad. De snerpende kreten komen uit geluidsboxen. Er volgen een lage bastoon en geluid van een orgel uit een synthesizer. De rauwe stem van Gerrit Breteler zingt het gedicht van dichter Douwe Tamminga voor het vissersmonument: ,,Mar as de dea it skip berint, dan is der gjin ûntkommen. O wetter, o wif elemint, de see hat jûn, de see hat nommen.” Tegelijkertijd komen van het vlakke grasland achter de dijk een zwart paard met zwarte ruiter en even daarachter een zwart paard met grijsversleten koets.
De lage grondtoon blijft. Bij melodische Ierse klanken van een fluit begint een heldere vrouwenstem, muze Gezina van der Zwaag, te zingen. De doodsklokken luiden. De koets met de ‘âlde kêde’, het oude paard, neemt de muze mee en ze verdwijnen uit zicht. Krachtig en indringend zingt sopraan Miranda van Kralingen over ‘de siedder fan it nije sied’, symbool voor de moderne mens. Breteler en Van Kralingen zwepen het romantisch sentiment op met het duet Doe’t God ferdwûn út Jorwert, een centraal lied in het requiem.

Lieflijk

Tekst en muzikale uitbeelding versterken elkaar niet altijd. Ruwe, vileine en dramatische tekstgedeelten blijven soms dezelfde lieflijke, lyrische vriendelijkheid houden. Hoewel Oer de seedyk niet de letterlijke compositorische kenmerken van een requiem heeft, roept het door Vocaal Ensemble Cantatrix gezongen lied Oer de droechferzen fjilden de sfeer op van een In paradisum.
Een verre stoet silhouetten van vissersvrouwen in witte en zwarte kledij is een indrukwekkende hommage aan het vissersdrama. De figuur op het wad blijkt een oude visser die, eenmaal aan vaste wal, een zitplaats zoekt tegen de houten paaltjes tussen strand en slik. Terwijl Van Kralingen zingt over het ,,Wankjend Waad fan Paesens, de dea te einbeslút” komt de Friese dodenmis langzaam tot zijn apotheose. Op de melancholieke klank van een cello verschijnt in statige trage tred een imposante processie van mensen, dieren en koetsen. Een onwerkelijk en tegelijkertijd huiveringwekkend beeld. Hier komen muziek, theater en landschap bij elkaar. Terwijl een kerkorgel klinkt, blijft de stoet doodstil voor het podium staan.
Vanuit de stilte klinkt net als in het begin de sopraan van de muze. Een meisje uit de tot stilstand gekomen stoet komt naar voren en laat een witte duif los. Breteler neemt de muze mee en helpt haar op zijn paard. Als de ruiters en koetsen vertrekken, knisperen zand en schelpen onder de wielen. Als laatste vertrekken ook visser en boer op de kar om even later te verdwijnen in de schemering.
Voorstelling: ‘Oer de seedyk’ door Miranda van Kralingen, Gezina van der Zwaag, Gerrit Breteler, het Nieuw Philharmonisch Orkest en Vocaal Ensemble Cantratrix, onder leiding van Geert-Jan van Beijeren Bergen en Henegouwen
Plaats: achter de zeedijk bij Paesens-Moddergat
Belangstelling: 1000 bezoekers (uitverkocht)

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

cultuur
Familieberichten
Advertenties