Dorpen zijn van steeds groter belang voor de economie, stelt onderzoekster Van Leeuwen in haar proefschrift. Het platteland van Nederland wordt steeds aantrekkelijker voor bedrijven. Doordat communicatie via internet gaat, hoeven veel bedrijven niet meer in de Randstad te zitten. Dat geldt ook voor hun werknemers. ,,Naast de rust en ruimte waarderen ze ook de gezondere leefomgeving, het landschap en de recreatiemogelijkheden.” Daardoor verandert het platteland van een agrarisch gebied in een ‘consumptielandschap’, aldus Van Leeuwen.

Leeuwarden - Mensen met een laag inkomen zijn het belangrijkst voor de winkels en daarmee ook voor de leefbaarheid in dorpen. Dat concludeert onderzoekster Eveline van Leeuwen in het proefschrift over economie op het platteland, waarmee ze vorige week promoveerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Dat komt doordat mensen met een laag inkomen vaak meer in het dorp zelf zijn, stelt Van Leeuwen. ,,Deze groep werkt en winkelt vaker in de lokale economie, waardoor het multipliereffect voor de lokale regio hoger is.” Het multipliereffect is het sneeuwbaleffect van de economie: als mensen dingen kopen in winkels in het dorp, hebben die winkels meer personeel nodig. Daardoor zitten minder mensen zonder werk, waardoor ook zij meer geld hebben om te besteden in de winkels. Mensen met een hoger inkomen werken en winkelen vaker in steden die verder weg liggen.

Van Leeuwen onderzocht dorpen in vijf Europese landen, waaronder Nederland. Zij baseerde haar onderzoek vooral op enquêtes die in die dorpen gehouden zijn onder inwoners. Het gaat om grote dorpen: tussen de vijfduizend en twintigduizend inwoners, zoals in Fryslân bijvoorbeeld Sint Annaparochie en Buitenpost. Ook was een voorwaarde dat de dorpen op minstens zeven kilometer afstand lagen van grotere steden. Welke Nederlandse dorpen zijn geënquêteerd, staat niet in het onderzoek.

Dorpen in Nederland hebben minder een centrale functie dan die in bijvoorbeeld Portugal, waar 90 procent van de bevolking het dorp niet uitkomt om te werken of te winkelen. Toch gebeurt er nog een hoop in de dorpen: 60 procent van de inkopen wordt gedaan in de dorpen zelf en 40 procent van de banen ligt in de dorpen. Het economische effect van dorpen is heel erg lokaal: mensen die een paar kilometer buiten het dorp wonen, hebben al veel meer de neiging naar een grote stad te gaan om te winkelen.

Een dorp aantrekkelijker maken door een groot winkelcentrum net buiten het dorp te bouwen, heeft geen zin, stelt Van Leeuwen. Het zuigt namelijk het centrum leeg, zo blijkt uit een simulatie die Van Leeuwen heeft gedaan. ,,Het totale jaarlijkse verlies in het dorp, veroorzaakt door een nieuw te bouwen winkelcentrum net buiten het dorp, zal veel groter zijn dan wanneer het winkelcentrum in het centrum ontwikkeld zal worden. Dit is een belangrijk inzicht voor de lokale winkeliers.”

Van Leeuwen hoopt dat haar proefschrift eraan bijdraagt dat politici het belang van dorpen onderkennen. ,,Dorpen zouden een belangrijke rol kunnen spelen in de plattelandsontwikkeling.”