Leeuwarden - Minister Verburg van Landbouw moet veel harder optreden tegen misstanden bij het transport en de slacht van vee. Dat is de boodschap van de veetransporteurs verenigd in Saveetra en landbouworganisatie LTO. ,,De goede transporteurs hebben veel last van de rotte appels”, zegt woordvoerster Esther Vorenkamp van Saveetra. ,,We pleiten al langer bij het ministerie voor een veel strengere aanpak. De vliegende brigades die Verburg wil inzetten is al een goede stap, maar meer acties zijn er nodig.” Haar collega Anne-Marie Nelck is nog scherper. ,,We willen dat de overheid keihard optreedt. Notoire overtreders moeten heel stevig worden aangepakt.”

Ook boerenorganisatie LTO onderkent steeds meer het belang van een rigoureuze aanpak van misstanden zoals eergisteren weer naar buiten werden gebracht door Varkens in Nood. ,,Hoe goed de boeren het ook doen op het gebied van dierwelzijn, dergelijke berichten zorgen er weer voor dat de sector in een kwaad daglicht komt te staan”, zegt woordvoerder Jack Luiten. De minister moet dan ook overtreders hard aanpakken en desnoods de vergunningen direct intrekken. Volgens LTO gebeurt dat nu nog veel te weinig.

Ook de boeren zelf moeten meer hun eigen verantwoordelijkheid nemen wanneer het gaat om diertransport, erkent Luiten. ,,Zo moeten ze zich er hard voor maken dat hun dieren alleen mogen worden vervoerd door erkende transporteurs die meedoen aan het nieuwe strengere kwaliteitssysteem die vervoerders zelf hebben opgesteld.” Per 1 april gaat het nieuwe Kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer in.

Saveetra en LTO zijn blij dat er na jaren van veel discussiëren nu eindelijk wat vaart komt in de aanpak van overtreders. ,,Er lijkt nu eindelijk beweging in de politiek te komen”, zegt Nelck. ,,We hebben de overheid nodig om transporteurs aan te pakken die het niet zo nauw nemen met de regels en zorgen voor een oneerlijke concurrentie.”

Minister Verburg heeft eergisteravond onder druk van de Tweede Kamer toegezegd meer onderzoek te laten doen naar de ernst en mate van misstanden. Het rapport van de commissie Hoekstra over de misstanden die bij de inspectiedienst VWA (Voedsel en Warenautoriteit) werd gekraakt omdat daarbij alleen werd gesproken met vertegenwoordigers van ministerie en VWA. De Kamer wil nu ook dat mensen uit de sector worden ondervraagd over misstanden. Verburg repte van iets te structurele incidenten en wil er daarom meer van weten.

Woordvoerder Hans Baay van Varkens in Nood vreest dat de ernst van de misstanden ook met het nieuwe onderzoek onvoldoende duidelijk wordt. ,,Er is heel veel wantrouwen in de sector. Mensen zijn bang voor hun carrière. Verburg zegt dan wel dat ze garant wil staan voor de klokkenluiders maar als ze weg is als minister van Landbouw, wat dan?”

Tekenend voor de problemen bij de VWA is volgens Baay de grote uitstroom van vakkundig personeel zoals dierenartsen. Volgens een rapport van Ernst en Young uit 2006 is het overgrote deel van de keurmeesters door privatisering vertrokken. Daarvoor in de plaats zijn er mensen gekomen die minder gespecialiseerd waren.

Ondanks de presentatie van de hoeveelheid misstanden die naar buiten werden gebracht door Varkens in Nood, denkt Saveetra dat het toch gaat om incidenten. ,,Iedere week vinden er in Nederland zevenduizend veetransporten plaats. Dat betekent zevenhonderdduizend dieren. Het gaat totaal maar om een fractie misstanden. Maar elk incident is er wel een te veel”, benadrukt Nelck. Het ministerie is intussen druk aan de slag gegaan met een nieuw onderzoek naar misstanden en kan nu dus ook nog geen mededelingen doen over de aard en mate daarvan. Of de minister misstanden strenger wil aanpakken is ook nog niet bekend.

Om de misstanden te voorkomen hebben de vervoerders een nieuw kwaliteitssyteem ontwikkeld. ,,We willen het Kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer per 1 april laten ingaan”, zegt Nelck. ,,De lat ligt hoger dan de Nederlandse en Europese normen. Vooral op het gebied van dierwelzijn.”

Nelck roept alle schakels in de keten te eisen dat de dieren volgens de eisen van dit systeem worden vervoerd. ,,Dat geldt voor de boeren en ook voor de slachterijen. Al zijn die laatsten nog niet zover dat ze het daar over eens zijn.” Intussen hebben zestig transporteurs een aanvraag ingediend om deel te nemen aan het nieuwe systeem. Ongeveer een kwart daarvan is gekeurd en voldoet aan de eisen.”

De bedoeling is dat veehouderij- en transportbedrijven die meedoen aan de nieuwe manier van werken niet meer te maken met structurele inspecties bij het laden van dieren (klepcontroles). Dat vraagt veel tijd en geld. In plaats daarvan worden de bedrijven minder vaak geïnspecteerd (stalkeuring).

Complicatie bij het nieuwe systeem is dat de minister het kwaliteitssysteem nog steeds niet heeft goedgekeurd. ,,En dan is er dus geen zekerheid dat de structurele klepcontroles vervallen”, zegt Nelck. ,,Dat geeft veel onzekerheid. We hopen dat de minister op dit gebied dus ook snel duidelijkheid schept.”

De VWA beoordeelt intussen het nieuwe systeem waarmee veetransporteurs en handelaren op 1 april willen gaan werken. Uitgangspunt daarbij is het dierenwelzijn tijdens vervoer beter te waarborgen. Verburg wacht dat VWA-oordeel af. Als die het nieuwe keurmerk geloofwaardig acht, kunnen aangesloten bedrijven vrijstelling krijgen van de strikte klepkeuring die per vanaf 1 april is aangekondigd. ,,Ik wil het op orde hebben. We hebben nu lang genoeg gesproken, bedrijven hebben het in eigen hand’’, aldus Verburg die geen garanties wilde geven voor bedrijven die zich wel hebben aangemeld voor het nieuwe certificaat maar er nog niet mee werken.