Dit maakte Jouke van den Bout, architect uit Leeuwarden, gisteren bekend tijdens de vijfde en laatste brainstormsessie over de toekomst van de Afsluitdijk in Dijken. Als particulier heeft hij bij het ministerie van Cultuur al geprobeerd om de dijk de status van rijksmonument te verlenen, maar zijn verzoek werd niet ontvankelijk verklaard, omdat particulieren dat niet kunnen doen. ,,Dan maar een stichting. Iemand moet voor die dijk opkomen. Er woont namelijk niemand, dus komen er ook geen bezwaarschriften op de plannen die er gemaakt worden. Het gaat me er niet om de dijk te bevriezen, maar om hem in ere te houden.”

Waterstaatshistoricus Willem van der Ham en Ruud Brouwers van het Nederlands Architectuur Instituut zitten ook in het stichtingsbestuur. Van der Bout stelde een lijst van vier criteria van omgang met de Afsluitdijk op, die hij gisteren aan voorzitter Ed Nijpels van de denktank Afsluitdijk overhandigde.

,,Die dijk is een symbool van ons bestaan in Nederland”, motiveert Van der Bout. ,,Vergelijk het met de gladde, sobere trouwring van je ouders: dat is het symbool van je bestaan.”

Zestig architecten dachten gisteren na over wat er allemaal zou kunnen gebeuren met de Afsluitdijk als we hem toch moeten gaan versleutelen om hem bestendig te maken tegen een hogere zeespiegel. Wie verwacht dat het ene protserige idee na het andere megalomane plan te berde werd gebracht, heeft het mis. De verzamelde architecten waren vrijwel unaniem in hun mening dat de Afsluitdijk het huidige sobere, lijnvormige karakter moet behouden.

Architecten denken in oneliners, steekwoorden en krachtige statements. Dus hoorde je ,,het mag geen compromissendijk worden”; ,,geen gepimp en geen verrommeling”; ,,weidsheid is geen saaiheid”; ,,kijk naar de volheid van de leegte”; ,,geschiedenis moet je kunnen aflezen aan de omgeving”; ,,een volk krijgt de dijk die het verdient”; en meer van dat soort teksten.

De meeste aanwezigen vinden dat áls je iets op die dijk moet bouwen, dat civielbouwkundig op een heldere manier moet gebeuren. In de geest van Lely en Dudok. ,,De puurheid moet behouden blijven: het moet modernistisch, zakelijk en van beton zijn”, opperde een van de aanwezigen.

Aanzetjes tot plannen voor twee nieuwe dorpen aan beide uiteinden van de dijk, om de Noord-Hollandse en de Friese identiteit aanschouwelijk te maken en te vermarkten, haalden het niet. Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Miranda Reitsma van Noord-Holland: ,,De dijk heeft nationale en internationale allure. Dan is het wat tuttig om daar Friese en Noord-Hollandse identiteit aan te hangen.”

Van den Bout zag hier ook niets in. ,,De Afsluitdijk maakt deel uit van een zeewering die doorloopt langs de Friese waddenkust. Dat je er als automobilist bij Zurich vanaf gaat wil niet zeggen dat je die lijn moet onderbreken met pretparken.”

Vijf van dit soort sessies zijn er nu geweest. Over de natuurwaarden van de dijk, de mogelijkheden rond duurzame energie, de ‘beleefbaarheid’, de morfologie (de technische kant van de zeewering) en de architectuur. Alle door deskundigen geopperde ideeën komen in maart nog aan de orde op een symposium in Lelystad. Vervolgens gaat de Denktank Afsluitdijk financiers zoeken voor de haalbare en betaalbare plannen, waarna in november een doordacht advies aan staatssecretaris Huizinga aangeboden wordt.