Leeuwarden - De Afsluitdijk gaat een nieuwe levensfase en een nieuw tijdperk in. In 2011 gaat de eerste spade de grond in om de dijk aan te passen aan de zeespiegelstijging (hij moet minstens tachtig centimeter hoger worden en er moet een extra spuisluis komen). Tot die tijd kunnen ‘we’ bepalen wat we allemaal nog meer met die dijk zouden kunnen gaan doen. Nu is het alleen een waterkering en een weg, maar stel je eens voor wat er allemaal met die dertig kilometer lange kunstmatige landtong mogelijk is. Hij scheidt twee schitterende natuurgebieden, door de spuien stromen met regelmaat grote hoeveelheden water, er staat altijd een straffe wind, en ga zo maar door.

Op de tweede brainstormsessie van wetenschappers, ingenieurs, innovatieve ontwikkelaars, waterbouwkundigen en andere knappe koppen stond de potentiële rol van de dijk bij de opwekking van duurzame energie centraal. De deelnemers staan likkebaardend te wachten tot ze aan de slag kunnen op de dijk, zo bleek gisteren in het Provinsjehûs in Leeuwarden. Stonden vorige week in Franeker nog de natuurwaarden van het IJsselmeer en de Waddenzee centraal, nu waren de ideeën aan de beurt waaraan ‘alleen maar voordelen zitten met uitzondering van het natuurwaardenaspect’.

De dijk volbouwen met tientallen torenhoge windmolens? Moet kunnen. Of glimmende zonnepanelen aanbrengen langs de ruim dertig kilometer lange zuidflank van de dijk? Goed idee! Vooral daar je de zonnepanelen ‘kostenneutraal’ kunt aanleggen, omdat je ze per kilometer kunt verkopen aan adverteerders.

Een gruwel voor de natuur- en uitzichtbeschermers, maar het kan nog erger. Vorige week - op de eerste sessie - werd al het binnenmeer in het IJsselmeer voorgesteld. Een tientallen kilometers lange ringdijk waarbinnen een brakwatermeer ontstaat doordat er een derde getijdecentrale/sluis in de Afsluitdijk wordt gebouwd. Aan de zuidzijde - ter hoogte van Stavoren - bevindt zich een inlaat van zoet water.

En dan heeft ook prof. dr. Wubbo Ockels een plan voor een binnenmeer in de Waddenzee. Hij wil van de Afsluitdijk een ‘slapende dijk’ maken door op drie kilometer in de Wadenzee parallel eraan een nieuwe waterkering aan te leggen. Tussen de dijken ontstaat een meer, dat uitgediept wordt tot dertig of veertig meter beneden de zeespiegel. Overtollige energie wordt gebruikt om het meer leeg te pompen, en als er energie nodig is, wordt dat water er weer ingelaten. De pompen werken dan als energie-opwekkers. De Afsluitdijk zelf is dan geen primaire waterkering meer, zodat daar best naast de A7 twee extra rijbanen kunnen worden aangelegd. Daaroverheen kan Ockels’ superbus razen.

En als we dan langs de dijk een ‘Wall of Solar’ aanbrengen, zodat we ,,de allereerste energieneutrale weg ter wereld hebben”. Ockels: ,,Zetten we aan beide zijden van de dijk een bord: ‘Uw rit over deze dijk heeft niets gekost’.” Hij bedoelt dat er in de tijd dat de automobilist over de dijk reed precies zoveel energie is opgewekt als dat hij verstookt heeft aan benzine.

De voormalige astronaut verkocht zijn plan gisteren overtuigend, staande op een zeepkist. Niets hoeft zijn plan in de weg te staan. Op de vraag of het niet te ernstig zal ingrijpen in het waddengebied, riposteerde Ockels gevat: ,,Dat deed de Afsluitdijk in 1932 ook.”

Tja, het is natuurlijk een aardig idee: we moeten die dijk nu eenmaal ophogen en versterken, maar we hebben nu vele malen meer wetenschappelijke inzichten en technologische mogelijkheden voor de aanleg van een dijk dan dr. Lely tot zijn beschikking had. Zo zijn er revolutionaire technieken op het gebied van dijkfundering voorhanden. Verder moeten we in het kleine Nederland woekeren met onze ruimte. We zullen toch érgens onze bronnen voor duurzame energie moeten bouwen. Is het geen valmeer in de Waddenzee, is het wel een windmolen in onze achtertuin. Misschien is Ockels’ plan wel heel reëel; zullen we (en Brussel vooral) moeten kiezen tussen het natuurgebied op de wadden of duurzame energie.

Er werden ook bescheidener plannen voorgesteld. Wetsus demonstreerde de werking van zin blue energie-centrale, die gebruik maakt van de spanning tussen zoet en zout water. En het onder water aanbrengen van turbines, om door de getijdenstroom energie op te wekken, kwam ook niet al te ingrijpend over.

Het meest bescheiden oogde dan nog het plan van Seinen Projectontwikkeling uit Leeuwarden. Dat stelt een innovatie- en duurzaamheidspaviljoen voor; een toeristische attractie waarbij men kennis kan nemen van allerlei innovatieve en experimentele technologieën op het gebied van energie-opwekking en waterbouw. Dit Brundtland-paviljoen moet een groot kunstwerk worden, aldus H. Seinen, van wat we allemaal met zo’n dijk zouden kunnen doen.