De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
donderdag 18 januari

Regiodinsdag, 21 augustus 2007

Wybe Adam voorzag Danzig al in 1644 van revolutionaire kabelbaan
Harlinger pionier in eigen stad onbekend
ERIK BETTEN
Harlingen - Wanneer en waar de Harlinger ingenieur Wybe Adam geboren is, weet niemand. Wel is zeker dat het voor 1590 was, en in Harlingen. Dat er niet meer bekend is, komt door de brand die een deel van het Harlinger archief in de as legde.
Die brand mag echter niet het excuus zijn om de schouders op te halen als de naam van Adam genoemd wordt, want hij hoort tot de belangrijkste figuren die de havenstad ooit voortbracht, stelt Gerry Kuijper. Hij mag hier dan vergeten zijn, in het Poolse Gdansk (Danzig) leeft hij nog altijd in de herinnering voort als de man die daar een in 1644 de eerste kabelluchtbaan uit de geschiedenis aanlegde.
Als lid van de werkgroep stadshistorie Harlingen kwam Kuijper ooit op het spoor van de illustere Harlinger. ,,Het begon met een brief van ene Jacob Wiebe uit Duitsland. Die vroeg informatie over zijn voorvader. Na wat speurwerk vonden we een boekje uit de late negentiende eeuw over Wybe Adam, maar verder was er niet veel.”

Familiebezoek

Kuijper dook in het onderwerp en schreef er een artikel over in Oud Harlingen. Maar daarna werd het weer stil. ,,Vorig jaar kreeg ik weer wat aansporing toen ik gebeld werd of ik als stadsgids niet een Duitse familie wilde rondleiden. Het bleek een mevrouw die Wiebe heette, en die was blij verrast dat er hier iemand over haar familie kon vertellen.’’
Wybe Adam was een van de vele doopsgezinden die in de jaren rond 1600 naar het oosten trokken om daar in de Poolse moerasgebieden hun vaardigheden op het gebied van indijken en -polderen te gebruiken. Adam duikt in 1623 voor het eerst op in Gdansk, en onderscheidde zich in de jaren erna door zijn technisch inzicht, en groeide uit tot een beroemd ingenieur met gedurfde projecten.
Zijn magnum opus waren de vestingwerken van Gdansk, en dan vooral de kabelluchtbaan die hij ontwierp. Kuijper legt uit dat die kabelbaan uit nood geboren was. ,,Vlak voor de stad lag de Bischoffsberg. Die liet hij afgraven, en via de kabelluchtbaan vervoerde hij de aarde naar de andere kant van de rivier, waar hij met de grond de vestingwerken bouwde. Hij was de eerste die dit systeem op deze manier en op deze schaal toepaste en dat maakt hem tot een heel bijzondere man.’’
Hoe lang het systeem heeft gewerkt, is niet bekend. ,,Waarschijnlijk werkte hij met sisaltouw, en dat is natuurlijk slecht bestand tegen het weer en slijtage’’, zegt Kuijper. Pas in 1861 werd de tweede kabelluchtbaan ooit gebouwd in Duitsland. Toen met gevlochten ijzerdraad. Tegenwoordig is zonder het systeem geen wintersportvakantie meer voor te stellen.

Bastion Wybe

In Gdansk is er nog veel dat aan Wybe Adam herinnert. Zijn voornaam is daar als achternaam gebruikt, zodat er bijvoorbeeld een Bastion Wybe bestaat, en ook een plein is met die naam.
In Harlingen ontbreekt zulk eerbetoon. ,,Ik zeg niet dat er een monument voor hem moet komen, maar het zou goed zijn als er wat meer aandacht voor hem was in de stad’’, aldus Kuijper, die even overwogen heeft om hem aan te melden voor de nieuwe treinen tussen Harlingen en Leeuwarden. ,,Maar dat vond ik toch een te klein gebaar voor deze man. Harlingen doet niet zoveel met beroemde inwoners, maar het zou zonde zijn als zo’n bijzondere man in de vergetelheid raakt.’’
.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties