De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 20 april

Hoofdartikeldinsdag, 13 maart 2007

De crisis in de PvdA...
De PvdA zit in een crisis. En dat is niet van vandaag of gisteren, maar al sinds enkele jaren. René Cuperus van de Wiardi Beckmanstichting, het wetenschappelijk instituut van de PvdA, windt er geen doekjes om: het moet anders bij zijn partij. Hij meldde dat in het televisieprogramma Buitenhof. De sociaal-democraten hebben eigenlijk geen positie meer in het Nederlandse politieke spectrum. De PvdA heeft een slag naar het centrum gemaakt, maar daar heerst het CDA en op links heeft de SP een veelbelovende positie veroverd. De PvdA moet in de huidige regeerperiode positie innemen en die vervolgens versterken. Gebeurt dat niet, dan moet voor het lot voor de PvdA worden gevreesd.
Cuperus wees er nog op hoe nieuwe, kleine partijen de positie van de gevestigde partijen kunnen bedreigen: de SP is een bedreiging voor de PvdA; de partij voor de Vrijheid voor de VVD en, volgens sommigen, de ChristenUnie voor het CDA. Cuperus wees er op hoe media graag dergelijke ‘grote’ voorspellingen doen, als was het een spelletje. Onschuldig zijn ze niet; de SP is inderdaad een bedreiging voor de sociaal-democraten.
De Wiardi Backmanstichting komt met een analyse van de vorig jaar november gehouden Tweede Kamerverkiezingen. Het beeld dat daaruit naar voren komt, laat de moeilijke positie en de noodzaak tot het nemen van beslissingen, duidelijk zien. Het gaat daarbij niet alleen de positie van de PvdA in relatie tot het midden (CDA) en links (SP), maar ook om de interne verdeeldheid in de partij. Er is enerzijds de club van doctorandussen in Kamer en partijbestuur en de minder opgeleide PvdA-kiezers/leden in het land. En er is het verschil van inzicht over hoe het met de partij moet tussen de liberaal-socialisten die een modernistische koers willen varen en de klassieke socialisten die veel meer nadruk willen vanuit de ‘leer’ van het socialisme.
...en de ideologie
De analyse van Cuperus is een interessante. Ze is aanleiding om te bedenken hoe de crisis van de PvdA kan worden beschreven in termen van de functie van de ideologie. In het tijdperk-Kok werden de ideologische veren afgeschud. De Internationale werd voortaan alleen nog gezongen vanuit nostalgie of vanuit een gevoel van curiositeit; het hartstochtelijk meezingen van het strijdlied, tot en met de van emotie overslaande stem, was er niet meer bij. De partij werd ‘losbandig’ en deinde mee op de waan van de dag. Ondermeer zoals die in de media tot uitdrukking komt of daardoor ontstaat. Het CDA beleefde kort daarna een zekere opleving van de ideologie. Niet zozeer in de klassieke zin - daarin zijn de christen-democraten niet meer zo sterk - maar in de ‘volkse variant’: het gevoel en de mening aangaande normen en waarden van Balkenende. De PvdA probeerde, geheel in stijl met de waan van de dag, een spruitjesgeur te verspreiden rondom die normen en waarden. Dat was tot haar eigen schade en schande; de gemiddelde burger bleek gevoelig voor de oproep van Balkenende tot terugkeer naar de gewoonheid van een goed-burgerlijke samenleving. Toen het te laat was, bekende de PvdA zich ook tot de terugkeer naar fatsoen en respect. De partij voelt zich daarbij zo in het nauw gedreven dat zij zo nu en dan roept: ‘Ook wij hebben normen en waarden.’ Deze bijna wanhopig-defensieve houding laat zien hoe moeilijk de partij het heeft: ze moet haar eigenheid definiëren in kenmerken van de ander, in dit geval het CDA.
Bij de VVD is ook zichtbaar hoe het verdunde ideologische, dus in de zin van het gevoel en de overtuiging, het bij grote groepen liberalen goed doet. Dat werd zichtbaar in de steun voor Verdonk. Haar aantrekkingskracht lag in een simpel schema van goed en fout, tot uitdrukking komend in politieke stijl (‘Ik doe wat ik zeg’) en opvatting (‘Wie hier wil wonen, moet zich aanpassen’). Wilders met zijn Partij voor de Vrijheid doet er een schepje bovenop. Hij maakt gebruik van vooral het gevoel van mensen en probeert dat te rechtvaardigen door een quasi-theorie te presenteren over wat in Nederland normaal en redelijk is als verdediging tegen ‘vreemde machten’.
De positie van het CDA lijkt sterk en is dat in zekere zin ook: het is de grootste partij in Nederland. Maar die positie is vooral ontstaan door de splitsing ter linker zijde. De winst van de SP is het verlies van de PvdA. De komende jaren zal moeten blijken welke politieke stroming, de linkse van de PvdA (en in zekere zin die van de SP) of die van het centrum van de christen-democraten, de gunst van het volk krijgt of behoudt. Het CDA zal niet voldoende hebben aan zijn aandacht voor normen en waarden - die is gemeengoed geworden - en de PvdA zal echt iets eigens moeten bedenken. Het wordt interessant om te zien of deze stromingen voldoende ideologie hebben om een aantrekkelijke eigenheid te kunnen behouden, dan wel te ontwikkelen.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties