De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 23 april

Hoofdartikelvrijdag, 2 september 2005

Theologie, zorgen...
De scheidende decaan van de theologische faculteit van de Vrije Universiteit, prof. dr. M. Brinkman, heeft zorgen. Hij vreest ontwikkelingen die zijn vakgebied geen goed zullen doen. Enkele elementen van die zorgen zijn de verminderde geldstroom van de overheid naar de theologische opleidingen en de bestuurlijke maatregelen die daarmee in verband staan: schaalvergroting. Die laatste geldt zowel tussen universiteiten: faculteiten van verschillende universiteiten moeten gaan samenwerken, als binnen de universiteiten: de theologen worden ondergebracht in een grote faculteit geesteswetenschappen. Ervaringen van zo'n integratie in het buitenland wijzen vaak op teloorgang van het specifieke van een theologische opleiding.
Brinkman plaatst deze ontwikkelingen in een breder perspectief. Ze hebben bijvoorbeeld te maken met de geldstromen van de overheid. De ‘harde wetenschappen’, de bčtawetenschappen, bijvoorbeeld die van de natuurwetenschappen, hebben daarbij een hogere prioriteit. Zorgelijk is de constatering van Brinkman dat in diverse landen in Europa beroemde, oude universiteiten hun deskundigheid op tal van alfawetenschappen kwijtraken. Ook in eigen land kunnen we de ontwikkeling zien van de verschuiving van theologie naar godsdienstwetenschap. Het gaat daarin niet meer primair om de theologie, maar om de manier waarop godsdiensten functioneren. Dat hangt weer samen met enerzijds verlegenheid met het onderwerp van theologie: God, en anderzijds met onbegrip: waar hebben we het eigenlijk over als het over God gaat? De godsdienstwetenschap is dan een vlucht in iets concreters: bijvoorbeeld, je kunt bestuderen welke rol godsdienst speelt in het leven van mensen, groepen en culturen.
Achter de ontwikkelingen die zorgen baren, zit onder meer de maatschappelijke en politieke werkelijkheid dat de harde wetenschappen tenminste iets opleveren dat geld opbrengt. En wat heb je als samenleving aan een theoloog die zijn tijd verdoet met het bestuderen van de werken van Calvijn? Samengevat: de ‘harde’ wetenschappen zijn goed voor de (kennis)economie, de ‘zachte’ wetenschappen zijn een luxe waar we nu even minder geld voor (over) hebben. Daarom staan de zachte wetenschappen, bijvoorbeeld de theologie, onder druk.
Brinkman is niet de enige die zorgen heeft. Collega’s op zijn vakgebied, maar ook literatuurwetenschappers, historici en filosofen zijn, bij wijze van spreken, al bezig hun bureau leeg te maken: er vervallen veel banen binnen de ‘zachte wetenschappen’. Inhoudelijk is er ook verweer. Zo schreef de theoloog dr. G. van den Brink een dik boek waarin hij probeert uit te leggen dat theologen toch echt aan wetenschap doen. Sterker, er zijn ontwikkelingen in denken over (harde) wetenschap, bijvoorbeeld in de kwantummechanica, die een beetje gaan in de richting van het denken in de theologie. Er is dus alle reden voor theologen om zelfbewust hun plaats aan de openbare universiteit in te nemen en te verdedigen.
…en de wetenschap
De zaken die hier aan de orde zijn, beroeren niet alleen de academische wereld. Ook de kerken zullen de gevolgen merken, als de zorgen van Brinkman werkelijkheid worden. Want theologie als vak en de wekelijkse prediking in de kerken hebben veel met elkaar te maken. De zorgen van de faculteiten zijn dan ook de zorgen van de kerken. Niet alleen op de kerkelijke burelen in Utrecht (PKN en RK-Kerk), maar ook in de plaatselijke gemeenten en parochies. De kwaliteit van de opleidingen is aan de orde en ieder die zich betrokken weet bij het kerkelijk leven zal daarom betrokken moeten zijn bij de geschetste problematiek.
Wat te doen? Dat is niet zo eenvoudig aan te geven. Er is een eenvoudig recept, dat een beetje helpt: meer mensen zouden naar de kerk moeten gaan. Dan zijn meer studenten in de theologie nodig, worden de faculteiten groter en hoeft de schaalvergroting niet zo toe te slaan. In het feit dat veel minder mensen naar de kerk gaan, zou wel eens een echte oplossing verborgen kunnen liggen. Waarom gaan niet meer mensen naar de kerk? Heeft dat te maken met de wijze waarop theologie wordt bedreven? Bijvoorbeeld omdat theologie niet meer in staat is te laten zien hoe God en het leven met techniek, economie, cultuur, natuur, wetenschap met elkaar te maken hebben? En dus dat mensen niet hebben geleerd om in de praktijk van hun bestaan iets van God te zien? Dat laatste is. Ook in de wetenschap is God irrelevant geworden. En als God dan ter sprake wordt gebracht, bijvoorbeeld in het ‘debat’ over God en evolutie, dan gebeurt dat op een redelijk primitieve manier, omdat de theologie geen alternatief heeft voor de pretentie van de wetenschap dat de wereld kenbaar is zonder God.
Wie weet, komt uit de bedreiging van de theologie als vak nog iets goeds voort.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 1


Reacties:

Ik wil in mijn reactie God en evolutie er wat uitlichten.
Mede omdat de meningen over theologische opleidingen nogal wat
uiteenliggen. Ten eerste heb je daarin verschillende stromingen zoals
bijvoorbeeld katholieke en protestantse. Ten tweede gelooft de één dat
alle wijsheid en kennis voortkomt uit de Geest van God en de andere
gelooft dat de kennis en wijsheid voortkomt uit het bestuderen van de
geschriften, waaronder ook de bijbel valt. Natuurlijk heb je ook
stromingen die beide hanteren en naar mijn mening ook de beste is. Maar
goed ven over de evolutietheorie.
Ook de evolutietheorie is een geloof, alleen wel een geloof de door de
wereld in het algemeen aanvaard is. Mede aanvaard door wetenschappelijke
bewijzen, bewijzen in zekere zin dan. In zekere zin omdat, ook bewijzen
voortkomen uit menselijke interpretaties en invullingen van hun
onderzoek. Want wat is een echt bewijs? Steeds meer wetenschappers
gebruiken de techniek om hun onderzoek tot een feit te maken. Maar alle
techniek is gemaakt door mensen.
Elke invoer van coördinaten is bedacht door mensen, als één coördinaat
fout is dan is de uitslag verkeerd. Maar ook al zouden het volgens de
mensen de juiste zijn, dan zijn ze de juiste omdat zij dat de juiste
vinden en niet omdat ze ook de juiste zijn. Een juiste uitslag is de
juiste omdat zij als juiste aanvaard wordt. Een gekruisigde Jezus is een
dwaasheid voor de ongelovige, net zoals de evolutie een dwaasheid is voor
de gelovige. Wie kan verklaren er is iets, dus er zou altijd iets geweest
moeten zijn, tenzij iets uit het niets ontstaat( maar dat is
wetenschappelijk onaanvaardbaar) Wie kan verklaren dat het universum
oneindig is en dat er geen einde bestaat? ( ook dat is wetenschappelijk
onaanvaardbaar omdat de wetenschap bekrompen is en haar denken en haar
waarnemen maar reikt tot het zichtbare). Wetenschap verblind de mens
omdat zij haar hoop er op richt, maar de hoop vergaat als het einde
nadert en de wetenschap niet kan redden. Ook wordt er gezegd wie is de
mens ?
Mooi om over na te denken, want als het gaat om de waarde van een mensen
leven dan komt de vraag wat de waarde is. Waar gaat het in het leven echt
om?
En wat is de reden dat het ergens om moet gaan?
Misschien gaat het maar om één ding en dat is om elkaar lief te hebben.
De liefde onderscheid alle dingen, de liefde geeft de reden om te
bestaan. De liefde geeft reden om te sterven.
Ja, de liefde zal altijd bestaan.
( als haat de overhand krijgt kwijnt de wereld weg )
Misschien kunnen ze de theologische opleidingen wel vervangen door
opleidingen in de liefde ( wel de Goddelijke liefde dan).

menno heesterman, drachten - maandag, 12 september 2005


hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties