De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 18 november

Dossierdinsdag, 21 december 2004

Een waardige opvolger van Schuils klassieker De AFC-ers
JAN LUITZEN
In 1912 wond de recensent van het Haarlemsch Dagblad , J.B. Schuil, zich zó op over de onmogelijke dialogen en de kleinburgerlijke geest van kinderboekenschrijvers als Chr. van Abkoude (Pietje Bell en Kruimeltje) en Johan Kieviet (Dick Trom), dat hij besloot daar betere boeken tegenover te stellen. Dat leidde tot klassiekers als De Katjangs (1912) en De Artapappa’s (1920), maar ook, in 1915, tot De AFC-ers , dat sindsdien heeft gegolden als hét voetbalboek voor de jeugd vanaf negen jaar. En terecht. Nog steeds leest het boek smeuïg weg omdat Schuil in De AFC-ers de aantrekkelijkheid van het voetbal - inclusief de knokpartijen die er toen ook al bij hoorden - weet te verwoorden in aanstekelijke spreektaal: ‘Mannus heeft de bal! Daar rent-ie, helemaal alleen door alles heen! Kijk hem es vliegen! Wat kan die kerel drijven! Zou d’ie ’t halen? (...) Hè?? Precies in de rechterhoek! Hoe is ’t mogelijk! Zuiverder kon het niet. 3-2!!’
Scenarist en filmmaker Jan Eilander heeft zijn boek Rafael in de geest van Schuil geschreven: wie wat wil bereiken moet tegenslagen overwinnen. Net als in De AFC-ers kiest de verteller partij voor de jeugd - in dit geval voor de elfjarige tweeling Rafael en Gabi - bij de onvermijdelijke botsingen met ouders en het gezag. En ook bij Eilander kun je tussen de regels doorlezen dat zijn opstandige hoofdpersonen, die ondanks hun gekibbel en onderlinge rivaliteit verstandige beslissingen nemen, later heus wel zullen uitgroeien tot solide pijlers van de Nederlandse maatschappij.
De plot van Eilanders voetbalboek voor jongens - met een schitterende omslagtekening van Peter van Dongen - is niet zo ingewikkeld. Rafael is een groot voetbaltalent. Hij droomt van een profcarrière bij Ajax, maar helaas heeft zijn moeder de pest aan voetbal omdat haar vader, vroeger een befaamd speler bij Blauw-Wit, zijn gezin voor het voetbal in de steek heeft gelaten. ,,Waarom heb je zo’n hekel aan opa, mam?’’ Tessel zucht: ,,Dat snap je nog niet, maar neem maar van mij aan dat je grootvader een hele nare egoïstische man was... en meer wil ik er niet over kwijt.’’ Maar Rafael wil wel meer weten. Al die elftalfoto’s, z’n opa op de schouders van de supporters: ,,Was opa goed?’’ ,,Je opa was goed... fout.’’
Geholpen door zijn tweelingzus Gabi wordt Rafael stiekem lid van de plaatselijke voetbalvereniging Het Begon Op Klompen. Als hij HBOK zo ongeveer in z’n eentje kampioen heeft gemaakt en de scouts zich verdringen, geeft zijn moeder haar verzet op: Rafael mag Ajacied worden. In het begin heeft hij het zwaar: de trainingen zijn zeer vermoeiend en zijn concurrent voor de spitspositie, het ettertje Zico, neemt het ‘boertje van buut’n’ genadeloos op de hak. Pas als Rafael vriendschap sluit met Nando, een Albanese jongen die door een louche spelersmakelaar wordt geterroriseerd, komt hij los. Rafael en Nando worden een scorend koningskoppel. Als de club Nando wegstuurt omdat hij van diefstal beschuldigd wordt, kan Rafael zich niet meer op het voetbal concentreren. Verdrietig omdat hij zijn maatje kwijt is, realiseert hij zich dat hij zijn vrienden in het dorp, maar ook zijn ouders en zus, hopeloos heeft verwaarloosd. En dan is er ook nog de vreemde oude man, die bij de trainingsvelden van Ajax rondhangt. Hij maakt Rafael duidelijk dat Nando in groot gevaar verkeert. Wie is die in raadselachtige spreuken sprekende man (‘wie voor zichzelf zorgt, zorgt voor een goede vriend’) en waarom kan alleen Rafael Nando redden?
Afijn, hoe dat allemaal afloopt moet u zelf maar gaan lezen, want Rafael is ook voor volwassenen leuk. Of u leest het in etappes voor aan uw kinderen of kleinkinderen. Of, beter nog, de kids gaan het zelf lezen. Daartoe zal het hedendaagse taalgebruik zeker uitnodigen: ‘Ze doen aan gallery play. Heen en weer, heen en weer, ze tikken de hele verdediging zoek. Het doel is leeg. Rafael, die de bal er zo in kan piesen, legt ’m terug. De aanstormende Dirk maakt een buikschuiver en glijdt met bal en al het doel in. 2-2!’
Het beeldend geschreven Rafael kan net zo’n onderhoudende en geestige film opleveren als In Oranje en Lang leve de koningin . Wordt het niet tijd dat een alerte producent de rechten koopt?
Rafael - Jan Eilander. Thomas Rap, 191 pagina's, E 14,90, ISBN 90-6005-532-2.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

dossier
Familieberichten
Advertenties