De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 22 november

Regiovrijdag, 7 mei 2004

GelezenGerben van der Meer restaureert in zijn eentje oude Amerikaanse windmolen
Broek lonkt weer naar plek schaatsagenda
Ruurd Walinga
Broek - De ijsclubs van Nijelamer en Uilesprong hebben er een geduchte concurrent bij. Dankzij de plaatsing van een Amerikaanse windmolen aan de Plústerdyk in Broek Noord beschikt de plaatselijke ijsclub De Súdwide voortaan over een puike ijsbaan. Morgen, op nationale molendag, wordt de door Gerben van der Meer gebouwde molen officieel geopend.
Door de windmotor kan een stukje ‘bûtlân’ in de wintermaanden gemakkelijk onder water worden gezet. Hierdoor krijgt de ijsclub weer zijn natuurlijke ijsbaan. In de jaren vijftig was Broek bij Joure een begrip bij de schaatsers. In 1952 had het dorp een landelijke primeur door de eerste wedstrijd van dat seizoen te organiseren. Schaatsers uit alle windstreken togen naar Broek voor de primeur op het landijs. In het tijdperk van de korte baan behaalden klinkende namen als Jaap Slof, Sjoerd Zeldenthuis en zelfs voetballer Abe Lenstra prijzen in Broek.
Of Broek weer zo’n begrip wordt is de vraag, maar het is wel de ambitie van de ijsclub. Er is alleen een klein probleem met de baan. Voor een herenwedstrijd is hij net te kort. De afstand van 160 meter kan wel worden verreden, maar er is eigenlijk 10 meter te weinig uitrijmogelijkheid. Een officiële dameswedstrijd, die over 140 meter gaat, is geen probleem.
De molen is een opvallend verschijnsel in het open weidelandschap tussen Broek en Goëngarijp. Met de officiële ingebruikname komt een jongensdroom van de 46-jarige Gerben van der Meer uit. Gerben groeide op een boerderij in Terherne op en had vanuit zijn huis zicht op een Amerikaanse windmolen, een grote Hercules van boer Akkerman aan de Jongebuorrenstervaart. Dankzij de molen wist Gerben altijd uit welke richting de wind waaide en hoe sterk. Hij raakte bovendien verslingerd aan het ‘genokker’ van de tandwieloverbrenging en het gekreun van de lagering. Ook was hij in de ban van de enorme hoeveelheden water die de windmotor kon verplaatsen.

Windmotor

In 1998 kwam Van der Meer op het idee om een oude windmotor te kopen. Het werd het exemplaar van R. Veenstra uit Oostrum, dat voorheen in eigendom was van J. Ellens uit Schuilenburg. Onderzoek wees uit dat de windmotor in 1915 was gebouwd door dorpssmid Lubbert van der Laan uit Garyp en dat de molen zowel aan de west- als oostzijde van de Burgumermar had gestaan. Tot 1994 had de windmotor een polder van vijftien hectare bemalen. Daarna werd hij vervangen door een grote molen en werd hij afgebroken.
In 1998 boog Van der Meer zich over de wederopbouw van de motor. Het duurde vier jaar om het zover te krijgen dat de molen in prima conditie aan zijn tweede leven kon beginnen. Het werd een 33.000 euro kostende operatie. Van der Meer stak zelf 10.000 euro in zijn ‘levenswerk’ en kreeg subsidie van de provincie Fryslân, de gemeente Skarsterlân, enkele fondsen, en steun van het inmiddels opgeheven waterschap Boarn en Klif. De ANWB plaatst binnenkort nog een informatiepaneel bij de molen (à 880 euro), terwijl de gemeente nog een schelpenpaadje gaat aanleggen op het polderdijkje naar de molen.
De windmotors komen niet zoveel meer voor in het Friese landschap. Er staan nog naar schatting zestig Amerikaanse windmolens, waarvan er twintig in goede staat verkeren.

Jongensdroom

Van der Meer heeft de molen vrijwel in zijn eentje gebouwd. De werkzoekende tekenaar-constructeur, die voorheen bij een machinefabriek werkte, heeft de motor zo gemaakt dat hij de komende veertig jaar geen onderhoud vraagt. Alle onderdelen zijn demontabel, gestraald en voorzien van sterke coating.
Bij een windkracht van 4 tot 5 Beaufort kan de motor anderhalve kuub water per minuut verplaatsen. In anderhalve dag kan hij de polder bij Broek droogmalen. Van der Meer is van plan om de molen in de weekeinden altijd te laten draaien. Het water zal dan rondgepompt worden. Vanuit zijn woning in Broek heeft Van der Meer precies zicht op het stalen geraamte. ,,Nu alles klaar is, geeft mij dat zo’n goed gevoel. Een jongensdroom is in vervulling gegaan.’’

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 1


Reacties:

Just came across the newspaper article on the windmill my grandfather Lubbert van der Laan built. It is interesting that someone has taken the time to restore it to working condition. My father Tije Vander Laan, until his death in 1999, had a working model behind his house in Winona, Ontario which he had built. I still have pictures of him and his father working in the machine shop, as well as, pictures of various windmills built by my grandfather. Lubbert van der Laan

Lubbert van der Laan, Abbotsford, British Columbia - dinsdag, 25 mei 2004


regio
Familieberichten
Advertenties