Surhuisterveen – Ruurd Holthuis (13) heeft spijt als haren op zijn hoofd. Op 28 september al was hij met strijkers en astronauten in de weer en daarvoor moet hij nu boeten. Om negen uur ’s ochtends stond hij op nieuwjaarsdag vier uur lang te vegen, samen met vier andere vroegknallers.

De alternatieve straf is opgelegd door Halt, het bureau dat minderjarigen bestraft voor kleine vergrijpen. In totaal zijn in Fryslân 85 jongeren opgepakt voor het te vroeg afsteken van vuurwerk of voor het in bezit hebben van illegaal knalgoed.

In Surhuisterveen moeten de jongeren het centrum schoonvegen. Vandaag is de wielerronde, dus dat komt mooi uit. De jongens doen het werk zonder veel enthousiasme. Ruurd en z’n maatje Pieter van der Yst zijn meer bezig met loltrappen dan met vegen. ,,Zeg jongens, zo kan het niet. Dit noem ik geen vegen. Doe het maar over’’, zegt Albert Helfrich streng.

De eigenaar van de plaatselijke drogisterij begeleidt de jongens. Het was vroeg opstaan, maar dat deert hem niet. Helfrich spreekt de jongeren vermanend toe, maar eigenlijk heeft hij wel sympathie voor de vroegknallers. Tenslotte haalde hij in zijn jonge jaren ook wel eens kattenkwaad uit en stak ‘ie wel eens rotjes af. ,,Maar dat ging niet heel ruig, hoor. Daar hadden we geen geld voor.’’ Helfrich heeft als voorzitter van de plaatselijke voetbalclub wel vaker jonge delinquenten onder z’n hoede. Normaalgesproken moeten die dan de tribune schoonmaken en de reclameborden poetsen.

De veegstraf op zich is niet zwaar. De meeste jongeren vinden het vooral vernederend. ,,Ze lopen in gele hesjes. Iedereen in het dorp weet dan dat ze verkeerd bezig zijn geweest, en ze worden ook wel nageroepen. Dat vinden de meesten niet zo mooi.’’ Pieter heeft er geen moeite mee. Vrolijk steekt hij de hand op als zijn buurman toeterend voorbij rijdt.

Pieter en Ruurd staken het vuurwerk af op school. Het vuurwerk hadden ze van bekenden gekregen. En ja, toen konden ze het natuurlijk niet laten. ,,Het is gewoon mooi, zo’n knal’’, vindt Pieter. De straf vinden ze op zich wel prima. ,,Volgend jaar doe ik het niet weer’’, bezweert hij.

Hoshank Mohammed is de oudste van het stel. In november was hij al met het vuurwerk aan de gang. De vijftienjarige bibbert van de kou. Af en toe doet hij een veeg met de bezem. Hij baalt stevig van het werkje. Maar of het zal helpen. ,,Volgend jaar ga ik gewoon weer met vuurwerk aan de gang’’, zegt hij eerlijk. ,,Maar dan niet weer zo dichtbij het politiebureau. Dat was niet zo slim.’’