De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

zondag 22 oktober

Cultuurwoensdag, 24 september 2003

Stillevens van een huismus
Terwijl zijn klasgenootjes op de lagere school piloot of brandweerman wilden worden, droomde Martin Sijbesma ervan om kunstschilder te worden. De drang was sterk: hoewel hij niet genoeg vooropleiding had voor een kunstacademie en nooit voor de zekerheid van betaald werk in een andere richting koos, kan hij na jaren van noeste arbeid in soms tochtige optrekjes zijn eigen brood als kunstschilder verdienen. Het verhaal van een huismus die stillevens schildert.
JAAP VAN DER BOON
De wereld van de 34-jarige Martin Sijbesma in Kűbaard is er een van het verleden. Samen met zijn vrouw woont hij in de voormalige gereformeerde kerk van 1890 en aanpalende kosterswoning. In de eetkamer domineren antieke meubels en een potkachel. Als er dan ook nog een historisch rijtuig met twee Friese paarden over de straatklinkers voor de woning dendert, lijkt de tijd te hebben stilgestaan.
Sijbesma lacht, terwijl hij aan zijn onafscheidelijke pijp trekt. ,,Dan tinkst: węr bin ik no bedarre?’’ De kunstschilder geeft toe dat hij van het verleden houdt: van de schilders uit de Gouden Eeuw, van verweerde voorwerpen en oude gebouwen. Maar de suggestie dat hij liever in een vervlogen tijd had geleefd werpt hij van zich af: ,,Kwa fak hie ik froeger wol libje wollen, mar de sűnenssoarch bygelyks wie doe in ramp.’’
Dat hij graag oude voorwerpen en delen van historische gebouwen schildert, is niet louter de hang naar nostalgie. ,,De âlderdom fan in minske hat men tsjintwurdich in ôfgriis fan. Mar wat is in trochlibbe gesicht moai. Ik haw ek it leafst gebouwen dy’t ferware of ferrotte binne. Der sit in protte kleur yn as it âld is.’’
Op de stillevens van Sijbesma hebben de geschilderde voorwerpen vaak een scheur of een afgebroken rand. De beeldend kunstenaar uit Kűbaard wil daar ook min of meer een boodschap mee doorgeven: ,,De dingen binne net perfekt en sille it ek nea wurde. Krekt it űnfolsleine makket it sa moai, ek by de minsken.’’
Schilderen is zijn roeping, bevestigt Martin Sijbesma. Maar het leek zijn ouders destijds beter dat hij een vak leerde waar hij geld mee kon verdienen. De zoon ging naar de technische school, waar hem onder meer het huisschilderen werd bijgebracht. Zijn docent ‘schilderen’ zag het kunstzinnige talent van zijn leerling en gaf hem zo nu en dan opdrachten voor reclameschilderen. Toen hij technische school voltooid had, kon Sijbesma werk zoeken bij een schildersbedrijf.
Daar paste de destijds in Easterein wonende kunstenaar echter voor. ,,Ik hie gjin sin om by in baas te wurkjen, omdat ik yn ’e rekken krige dat ik dan net mear oan it skilderjen takaam.’’ Een kunstopleiding lag ook niet in het verschiet: ,,Dęr woe ’k wol hinne, mar ik hie net genôch foaroplieding. Achterôf hat dat net sa’n ramp west. Je fine wol oare wegen.’’

‘Romantysk’

Terwijl zijn leeftijdgenoten een vervolgopleiding kozen of een baan zochten, trok Martin Sijbesma zich terug op de slaapkamer in de ouderlijke woning. Niet ideaal. De aspirant-kunstschilder had geen moeite met slapen tussen zijn schilderstukken, maar het vertrek begon wat te veel naar verf te ruiken.
Van een oudere vrouw mocht hij kosteloos in een afgelegen huisje bij Burgwerd wonen. ,,Dat wie echt romantysk’’, blikt de beeldend kunstenaar terug. Het optrekje bestond uit één kamer met één stopcontact en een kolenkachel. Leidingwater ontbrak, het theewater haalde de jonge schilder uit een regenton.
Na een jaar vond hij het er toch te eenzaam. Met een vriend keek hij eens rond in Kűbaard en vroeg een dorpsbewoonster of er een huis te koop was. ,,Net dat ik wit’’, zei de vrouw, ,,mar hjir stiet wol in hűske leech.’’ Martin Sij-besma kwam in contact met de eigenaar en kocht de kleine arbeiderswoning. Het huis was te klein om er te schilderen, maar de kunstschilder vond een atelier in een gebouwtje dat bekend staat als It Swithok. Het beviel hem in Kűbaard. ,,Ik bin wol in bytsje in kat, ik hechtsje my oan it doarp. It doarp is ek tolerant, se nimme je op.’’
Sijbesma begon zijn loopbaan met het schilderen van landschapjes en het naschilderen van oude meesters. Hobbyschilder en lijstenmaker Anton Boersma spijkerde hem bij in de techniek, maar het was vooral de professionele schilder Olaf Cleofas van Overbeek die hem de kneepjes van het vak leerde.
Mede omdat Van Overbeek zich toelegde op stillevens, begon ook Martin Sijbesma met dit genre. Bovendien schildert hij (kerk)interieurs en delen van gebouwen. Hij heeft gemerkt dat stillevens hem liggen. ,,It sprekt my it measte oan. It hat as foardiel datst it sels oarderje kinst. En ik bin in húsminske. Ik hâld fan ręst en dęrom past in stillibben hiel goed by my.’’ Vandaar een wandbordje met de spreuk ‘Als ’t buiten woedt, is het binnen zoet’ in zijn atelier op de zolder van de voormalige kerk.

Uitkering

Van een broodwinning was aanvankelijk geen sprake. Van de gemeente kreeg Martin Sijbesma een uitkering, omdat men zag dat hij serieus met het schildersvak bezig was. ,,De gemeente hat my echt de kâns jűn.’’ Hij had zijn eerste expositie in een restaurant in Bolsward, andere restaurants volgden, een ziekenhuis en tenslotte kwam hij bij Galerie Goutum terecht. ,,Galery-hâldster Joke Klugkist sei: ,,Martin, dyn skilderijen moatte earst űnder de minsken komme, dan komt de rest fansels.’’ En met dat laatste bedoelt ze de voor de kunstenaar gewenste verkoopprijzen.
De Goutumse heeft gelijk gekregen. De stillevens vielen in de smaak bij het galeriepubliek en de Kűbaarder maakte naam. Tegenwoordig kan hij er zijn brood mee verdienen. Maar daar gaat een periode van negen tot tien jaar hard werken aan vooraf, bezweert de kunstschilder. ,,Yn it begjin is it hiel frustearjend, want je kinne der net mei fertsjinje. Mar ik woe dit, ik hie in wil.’’
Dat zijn stillevens en verstilde uitbeeldingen van interieurs en gebouwen in trek zijn, heeft met de tijd te maken, denkt Martin Sijbesma. ,,De minsken krije tsjintwurdich allegearre ynformaasje op har ôf. Se wolle dęrom ręst oan ’e muorre.’’
In zijn atelier werkt Martin Sijbesma bij een raam dat op het noorden staat. Daar komt constant licht vandaan, onafhankelijk van het zonlicht. Op een tafel liggen verschrompelde peren. De Kűbaarder heeft ze gebruikt voor een van zijn stillevens. Een hele serie oude kruiken, komforen, testen en kommetjes staat te wachten om geschilderd te worden.
De kunstschilder gebruikt altijd olieverf op masonite. ,,Dat is feredele hurdboard; it is hiel sterk.’’ Dit materiaal heeft als voordeel dat de kunstschilder er gemakkelijk een stuk kan afzagen als hij niet tevreden is over de compositie of over de buitenkant van een uitgebeeld stilleven of gebouw. ,,Ik skilderje faak yn fjouwer fasen, de saneamde opboutechnyk’’, vervolgt de kunstenaar. Hij schildert de eerste lagen licht en daarna donkerder, zodat de lichtere kleuren door de donkere lagen schijnen.
In het atelier bevinden zich twee grote spiegels. ,,Fia in spegel falle nammentlik alle flaters op’’, zegt Martin Sijbesma. ,,En je kinne sa de skilderijen op mear ôfstân besjen.’’
De Kűbaarder beseft dat bij een goede verkoop van zijn schilderijen de gemakzucht kan toeslaan. ,,As je konstant lekker ferkeapje, is it gefaarlik dat je hieltyd itselde skilderje. It punt dęr’t ik om tinke moat, is dat ik net sleau wurd, dat ik de foarm op peil hâld. De komposysje is ek myn sterkste kant net, dęr moat ik ek om tinke. De sfear, dat is echt myn sterke punt.’’
Op de eettafel ligt de stadsplattegrond van Dordrecht. De kunstschilder gaat samen met een collega een expositie van de 19e-eeuwse schilder Willem Witsen bezoeken. ,,Wat ik sels belangryk fyn, is om neist it skilderjen útstallingen te besjen, mei oare skilders te praten en te harkjen nei har krityk. Dat hat my aardich op peil hâlden. Je moatte skerp bliuwe.’’
Om zich goed te oefenen, volgt de Kűbaarder lessen modeltekenen die vanaf deze maand weer elke maandagochtend in het plaatselijke dorpshuis gehouden worden. ,,Dat is om de feardichheid deryn te hâlden. Zelf geeft hij op dezelfde plek maandagsmiddags les in olieverfschilderen. ,,En no jou ik myn âlde learaar fan de technyske skoalle les’’, lacht Martin Sijbesma.

Mercedes

Behalve kunstschilder worden, had de Kűbaarder in zijn vroege jeugd nog een andere droom: een Mercedes bezitten. Ook die droom is uitgekomen. Hij bezit een exemplaar van deze Duitse auto uit 1977. In zijn atelier hangen tekeningen van zijn voertuig. ,,Myn karakter liket op in Mercedes’’, verklaart hij. ,,Dy auto is hiel deeglik, hat status, mar gjin franje.’’
Langs de trap naar het atelier hangen met potlood getekende portretten van zijn familie en voorouders. De Kűbaarder sluit niet uit dat hij in de toekomst nog eens een ander genre dan stillevens en gebouwen gaat schilderen. ,,Dat sil de tiid leare. It belangrykste is plezier te hâlden yn it wurk. Want mear besitte is it doel net; it materiële is ommers noait fol by de minske.’’
Martin Sijbesma exposeert samen met keramiste Riet Bakker tot en met 2 november in Galerie Goutum. Voor meer informatie: www.kunstschilder-martinsijbesma.nl

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

cultuur
Familieberichten
Advertenties