De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
donderdag 19 april

Hoofdartikelvrijdag, 24 januari 2003

Tijd voor nabeschouwing
De roerige verkiezingsstrijd ligt achter ons en het is alweer tijd voor een nabeschouwing. Daarbij kan men het standpunt hebben dat de verkiezingen van 15 mei 2002 met het kabinet dat er op volgde, maar een intermezzo vormden. De verkiezingen van 2003 zou je dan niet moeten vergelijken met die van 2002, maar met die van 1998.
Dat betekent dat alles dan toch weer draait om de oude partijen. Na Paars heeft het CDA vijftien zetels gewonnen, (van 29-44 zetels) is de PvdA weer op haar normale sterkte (had 45, nu 42) en is alleen de VVD achteruitgegaan (van 38-28). Maar die 38 was ook een uitschieter. Het meest valt op dat het CDA na 1994 in een vrije val kwam (van 51 naar 34 naar 29), maar structureel lijkt te zijn teruggekomen. Ondanks de secularisatie. Dus zullen sommigen nu zeggen: een normale uitslag, toch wel in lijn met het verleden. Ook de oude dilemma’s van wie met wie gaat regeren, zijn terug.
Maar het waren geen normale verkiezingen, deze week. En de oude tijden, toen vijf zetels winst of verlies een aardverschuiving werd genoemd, komen niet meer terug. Nu gaat het om tien, soms twintig zetels meer of minder en dat kon wel eens zo blijven. Hoe komt dat? Uit de vele oorzaken volgen hier enkele.
Steeds meer mensen hebben niet meer het gevoel dat zij bij een bepaalde partij horen, dus veranderen ze veel sneller. Ze zijn ook veel gemakkelijker te beďnvloeden. Daardoor krijgen oneigenlijke invloeden, zoals televisiepresentatoren met een eigen agenda als ook peilingen, steeds meer invloed. De toch al trendgevoelige Nederlander blijkt slecht bestand tegen een politieke hype.
In ons welvarend land, waar de consument gewend is op zijn wenken te worden bediend, eist hij ook van de overheid een ‘snelle bediening’. Denk aan de bekende terreinen als onderwijs, zorg en veiligheid. Vooral door media-invloeden komt er nog meer ontevredenheid bij. Met name de televisie wakkert die nog aan door het steeds aan de kaak stellen van misstanden. We krijgen de merkwaardige tegenstelling van mensen die het in hun persoonlijk leven vaak goed naar de zin hebben, maar steen en been klagen over de overheid. Ze verwachten dat de overheid daar wat aan doet. En vlug! Maar dat laatste kan vaak niet. Bovendien zijn de kiezers ook nogal eens ontevreden over zaken waar de rijksoverheid slechts op afstand mee te maken heeft. Bijvoorbeeld al die misstanden in de oude wijken die de gemeenten aangaan.
En zo blijft de afstand tussen de overheid en de burger. De overheid die ‘in het groot’ bezig is, en de burger die ‘in het klein’ actie verwacht. Als dit zo doorgaat worden wij politiek een onstabiel land, vatbaar voor populisme, met straks weer een nieuwe Pim Fortuyn. En dat zou een slechte zaak zijn
Deze ontwikkelingen vragen een stabiel kabinet dat met name moet proberen een betrouwbare overheid te zijn. Met als programmapunt ook bezinning op de vraag: waarheen met die zwevende, trendgevoelige kiezer? Van groot belang daarbij is dat die kiezer beter op de hoogte raakt van waar het om gaat. En hoewel het opleidingsniveau van de burger aanmerkelijk is gestegen, kan dat niet worden gezegd van het niveau van de politieke kennis.
Links en rechts achterhaald
Er is nog iets anders dat bij deze verkiezingen tot de normale zaken leek te behoren. Dat was de aloude vraag: welke regeringspartner kiest het CDA? In navolging van Lubbers in 1986 koos Balkenende voor de VVD en dat heeft hem door het toegenomen strategische kiezen geen windeieren gelegd.
Merkwaardig is wel dat het dus leek alsof bij deze verkiezingen de oude links-rechts tegenstelling terug was waarbij het CDA door vele commentatoren ingedeeld werd bij rechts. Maar het oude links-rechts denken is sinds Paars (links en rechts samen in een kabinet) echt voorbij. De tegenstellingen liggen veel genuanceerder. Het begrip progressief dat de PvdA nog gebruikt, past al helemaal niet meer, ook niet op deze partij. De PvdA is op verschillende terreinen zelfs conservatief te noemen.
Wanneer het CDA straks, gedwongen door de situatie, in een kabinet met de PvdA stapt, kan ook niet worden gezegd dat de christen-democraten hebben gekozen voor links. Het hangt helemaal van het onderwerp af. In dat licht kan het geen kwaad dat bij de formatie per onderwerp wordt geanalyseerd waar de partijen staan.
Tenslotte: Balkenende moet in de fase van de formatie worden herinnerd aan zijn vroegere wens van een akkoord op een paar A-viertjes, met een flinke mogelijkheid voor dualisme.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties